Propolis to substancja składająca się z żywicy, wosków i olejków eterycznych. Skąd się bierze? Jakie są jego właściwości? Dodatkowo znajdziesz tu informacje na temat procesu wytwarzania przez pszczoły propolisu, właściwości oraz jego zastosowanie. Często produkty pochodzenia pszczelego są stosowane jako produkty medycyny alternatywnej, a proces leczenia nazywany jest apiterapią.

Terminologia słowa propolis

Słowo propolis pochodzi z języka greckiego, (pro- ochrona oraz polis- miasto) tłumaczy się je jako "ochrona gniazda". Pszczoły używają propolisu wewnątrz ula do uszczelniania, blokowania, naprawy pęknięć oraz innych celów, które pomagają w ochronie ula oraz sprzyjają łatwiejszej obronie. Często pszczoły stosują go również jako substancję balsamującą, do pokrycia ciała szkodnika, który wtargnął do ula i nie można go z niego usunąć.

Czym jest propolis?

Kit pszczeli to substancja żywiczna wytwarzana przez pszczoły z różnych rodzajów roślin. Skład oraz pochodzenie propolisu jest badane od początku XX wieku. Początkowo uważano, że propolis produkowany jest z konarów, liści i pąków głównie brzozy, jesionu, wiązu. Aktualne poglądy mówią, że są to głównie gatunki topoli, brzozy, wiązu, buka, kasztanowca oraz drzew iglastych.

Kit pszczeli ma formę aromatycznej, żywicznej substancji. Występuje w różnych barwach od żółtego, przez zielony, do ciemnobrązowego. Zabarwienie jest zależne od źródła pochodzenia oraz wieku propolisu.
Kit zbierany jest przez starsze pszczoły, u których zanikają gruczoły woskowe. Pobierają one niewielkie kawałeczki substancji żywicznej przy użyciu żuwaczek, wcześniej zwilżając je enzymami z gruczołów ślinowych. Największe zbiory kitu występują w okresie późnego lata i jesieni, kiedy pszczoły uszczelniają gniazda na zimę. 

Propolis posiada bardzo zróżnicowany skład, do tej pory w kicie rozpoznano około 130 związków z 13 różnych grup. W składzie propolisu dominują żywice i balsamy (50-55%), woski (25-30%), olejki aromatyczne (10%) oraz pyłek kwiatowy (5%).

Propolis jest dobrze rozpuszczalny w alkoholu, acetonie i chloroformie. Oszacowano, że około 300 substancji obecnych w propolisie posiada aktywność biologiczną, co pozwala na wykorzystywanie je pielęgnacji i leczeniu różnych schorzeń.

Właściwości kitu i jego dobroczynny wpływ

W średniowieczu propolis służył do okadzania mieszkań i balsamowania zwłok. Głównie stosowali go Persowie oraz Grecy. Stosowany był również w medycynie ludowej jako lek pomagający przy gojeniu się ran i środek przeciwbólowy. Wykazano również, że propolis ma właściwości antyseptyczne i dezynfekujące.

Kit pszczeli działa również przy regeneracji tkanki kostnej, chrzęstnej i nabłonkowej. Jest bakteriobójczym produktem dla szczepów bakterii chorobotwórczych, między innymi Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae oraz Streptococcus aureus.

Kit pszczeli zawierający wysokie stężenie galanginy działają na szczepy gronkowca złocistego odpornego na penicyliny raz metycilinę, który stanowi główną przyczynę zakażeń szpitalnych i poza szpitalnych. Ekstrakty z propolisu działają również na różnego rodzaju paciorkowce, związane z układem oddechowym. Propolis sprzyja leczeniu zapalenia gardła i migdałków.

Badania nad właściwościami propolisu i jego wpływie na organizm człowieka prowadzone są przez licznych
naukowców oraz znane ośrodki badawcze. Można powiedzieć, że propolis działa korzystnie dla całego organizmu. Jego roztwór może działać również przy dolegliwościach intymnych.

Stosuje się go również w chorobach wrzodowych oraz anestezjologii i profilaktyce stomatologicznej. Są stosowane jako środki w formie maści oraz kremów po operacjach. W stomatologii stosuje się je w leczeniu stanów zapalnych dziąseł, chorób miazgi i kanałów korzeniowych, paradontozy oraz nadwrażliwości zębów. Preparaty propolisowe mają również zastosowanie w leczeniu chorób reumatycznych.

Oprócz zastosowania w medycynie propolis jest również używany w kosmetyce, zestawach żywnościowych oraz farmacji. Wyciąg z propolisu w postaci między innymi maści jest stosowany w dermatologii jako środek stymulujący regenerację tkanek. Propolis rozpuszczalny w tłuszczach znalazł zastosowanie w produkcji kremów, oraz balsamów regenerujących i ochronnych. Jest również stosowany jako produkt o działaniu przeciwgrzybicznym i przeciwłupieżowym.

Propolis może występować w wielu postaciach. Najbardziej popularny jest produkt w formie nalewki, aerozolu czy innego wyrobu na bazie alkoholu. Podkreśla to jego walory antyseptyczne oraz przeciwbakteryjne. Występuje również pod postacią tabletek, kropli, kremów. Maści propolisowe stosuje się na łagodzenie efektów poparzenia.

Przepis na nalewkę propolisową

Co będzie potrzebne?

• 30 g kitu pszczelego
• 80 g wody
• 200 g spirytusu 96%

Sposób przygotowania

• Zalewasz 30 g kitu pszczelego mieszanką wody i spirytusu.
• Zostawiasz w ciemnym miejscu na 2-3 tygodnie.
• 2-3 razy dziennie miksturę wytrząsasz, żeby propolis się lepiej wytrawił.
• Na koniec przesączasz nalewkę przez gazę.

Zastosowanie nalewki

Nalewkę propolisową możemy zastosować pod postacią wielu form oraz na liczne dolegliwości. Może być podawana jako płukanka na ból gardła w połączeniu z szałwią. Do przygotowanego naparu z szałwii dodajemy do 15 kropli nalewki. Płuczemy gardło od 3 do 5 razy dziennie ze świeżo przygotowanym naparem. Nalewkę można podawać również z cukrem. Na łyżeczkę cukru dodajemy do 20 kropli propolisu, następnie trzymamy w ustach do rozpuszczenia. Jest to również sposób na leczenie bólu gardła.

Bibliografia:

• Bolshakova, 1975
• Ejsmont, 2015
• Ghisalberti, 1979
• Greenaway, 1990
• Guderska, 1983
• Kivalkina, 1969
• Rybak-Chmielewska, 1998
• Simone-Finstrom, 2010
• Stawiarz, 2014
• Stefańska 2003,
• Stojko, 1993
• Suchy, 1974
• Wilde, 2008
• Wojtyczka, 2012